ΠΡΟΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ.ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ

Τα σχολεία άρχισαν και μαζί και οι αθλητικές δραστηριότητες.

Γιατί πρέπει όσοι αθλούνται να «περνάνε» απαραίτητα απο ιατρικό έλεγχο πριν την έναρξη των αθλητικών τους δραστηριοτήτων; Ας το δούμε μαζί :

Στην Ελλάδα σημειώθηκαν 134 επεισόδια αιφνίδιου καρδιακού θανάτου στο γενικό πληθυσμό ηλικίας κάτω των 35 ετών το χρονικό διάστημα 1997-2001 σε Κυκλάδες και Αττική. Tη χρονική περίοδο 2011-2014 κατεγράφησαν συνολικά 19 περιπτώσεις θανάτου αθλη- τών κατά τη διάρκεια αθλητικών διοργανώσεων, με την πλειοψηφία αυτών να οφείλεται σε καρδιακά αίτια.5

Το φαινόμενο του αιφνίδιου θανάτου σε αθλητές εγείρει πρα- κτικά δύο βασικά ερωτήματα. Αρχικά, τι είδους εκτίμηση χρειάζεται πριν ασχοληθούν με τις αθλητικές δραστηριότητες και εν συνεχεία εάν επιτρέπεται η άσκηση (και αν ναι, τι είδους) σε ασθενείς με ιστο- ρικό καρδιαγγειακής νόσου. Οι απαντήσεις είναι περίπλοκες καθώς και αμφιλεγόμενες και εξαρτώνται κυρίως από την ηλικία (άνω ή κάτω των 35 ετών), την υποκείμενη καρδιακή νόσο και το είδος της αθλητικής δραστηριότητας.

Επομένως, η ανάγκη του συστηματικού προαγωνιστικού καρδι- ολογικού ελέγχου των αθλητών βασιζόμενη σε σαφή διαγνωστικά κριτήρια κρίνεται επιτακτική.

Πρωτόκολλο καρδιολογικού ελέγχου αθλητών

Η ανίχνευση των καρδιακών νοσημάτων σε αθλητές απαιτεί την εφαρμογή συγκεκριμένου πρωτοκόλλου διαλογής στο οποίο προεξάρχοντα ρόλο έχει το ιστορικό, η κλινική εξέταση και το ΗΚΓ.

Ατομικό αναμνηστικό. Κάθε αθλητής θα πρέπει να ελέγχεται για συμπτώματα θωρακικού άλγους ή δυσφορίας κατά την άσκηση, συγκοπτικά ή προσυ- γκοπτικά επεισόδια, δύσπνοια ή εύκολη κόπωση μη συμβατή με το επίπεδο της σωματικής αθλητικής δραστηριότητας, συστολική υπέρταση ή προηγού- μενο καρδιακό φύσημα.

Οικογενειακό ιστορικό. Πρέπει να γίνονται ερωτήσεις για το αν κάποιο μέλος της οικογένειας είχε εμφανίσει καρδιακό επεισόδιο ή αιφνίδιο θά- νατο πριν την ηλικία των 50 ετών λόγω καρδιαγγει- ακής νόσου, καθώς και αν υπάρχει ιστορικό HCM, διατατικής μυοκαρδιοπάθειας, ARVC, συνδρόμου Marfan, κλινικά σημαντικών αρρυθμιών και συνδρό- μου μακρού QT ή άλλου είδους καναλοπάθειας. Ση- μαντική είναι η συμβολή του σε υποκλινικές μορφές νόσων αλλά και στην εντόπιση πιθανής μυοκαρδίτι- δας (ειδικά της οικογενούς μορφής της που μπορεί να κρύβει αρρυθμιογόνο μυοκαρδιοπάθεια της αρι- στερής κοιλίας – ALVC).5

Κλινική εξέταση. Σε αυτήν συμπεριλαμβάνεται η ακρόαση της καρδιάς σε ύπτια και καθιστή θέση, η ψηλάφηση των σφύξεων των μηριαίων αρτηριών, η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και στα δύο άκρα σε καθιστή θέση και ο έλεγχος για οφθαλμολογικά ή μυοσκελετικά ευρήματα ενδεικτικά συνδρόμου Marfan (π.χ. μεγαλακρία).22 Ύποπτα ευρήματα κατά την κλινική εξέταση των αθλητών παρατίθενται στον Πίνακα 1.

ΗΚΓ. Το 2010 η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εται- ρεία έδωσε τις κατευθυντήριες οδηγίες για την ερ- μηνεία του ΗΚΓ των αθλητών16 και το 2012 ανακοι- νώθηκαν τα κριτήρια του Seattle.17 Τα ανανεωμένα κριτήρια που ανακοινώθηκαν το 2014 χωρίζουν τα ηλεκτροκαρδιογραφικά ευρήματα σε τρεις κατηγο- ρίες (Πίνακας 2). Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβά- νονται οι φυσιολογικές παραλλαγές του ΗΚΓ. Στην δεύτερη συγκαταλέγονται ασυμπτωματικοί αθλητές έχοντας είτε ένα από τα αναφερόμενα κριτήρια και που δεν χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης είτε του- λάχιστον δύο εξ αυτών οπότε αντιμετωπίζονται ως επί παθολογικού. Στην τρίτη κατηγορία περιλαμβά- νονται ηλεκτροκαρδιογραφικά ευρήματα που επι- βάλλουν περαιτέρω καρδιολογικό έλεγχο.23

Υπερηχογράφημα καρδιάς. Πρέπει να πραγμα- τοποιείται σε αθλητές υψηλών επιδόσεων, που επιδί- δονται σε ιδιαίτερα ανταγωνιστικά αθλήματα και σε κάθε αθλητή με οικογενειακό ιστορικό υπερτροφί- ας αριστερής κοιλίας, ARVC ή αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, καθώς και σε περιπτώσεις με παθολογικό ΗΚΓ ή συμπτωματολογία κατά τη διάρκεια της άσκησης. Σε συνδυασμό με τη μαγνητική τομογραφία καρδιάς (MRI) παρέχει μια πιο λεπτομερή δομική και λειτουργική αξιολόγηση της καρδιάς και αναδεικνύει περιοχές ίνωσης και μικροανευρυσμάτων.

Συστάσεις

Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία το 2015 ανακοίνωσε τις κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση αθλητών με καρδιαγγειακά νοσήματα.24 Κατηγοριοποίησε δε τα είδη της άθλησης βάσει στατικής και δυναμικής συνιστώσας

Σε διαγνωσμένη ή πιθανή HCM χαμηλού κινδύνου συστήνεται άσκηση χαμηλής στατικής και δυναμικής συνιστώσας. Εάν είναι φορείς της γονιδιακής μετάλλαξης αλλά χωρίς συνοδό κλινική εκδήλωση, επιτρέπεται η συμμετοχή σε όλα τα αθλήματα αλλά επιβάλλεται ετήσιος επανέλεγχος.

Σε περιπτώσεις διαγνωσμένης ή έστω επί υποψίας ARVC, ενδείκνυται η συμμετοχή μόνο σε αθλή- ματα χαμηλής στατικής και δυναμικής συνιστώσας, ενώ σε φορείς της αντίστοιχης γονιδιακής μετάλλα- ξης επιτρέπεται η δραστηριότητα στα πλαίσια διατή- ρησης της φυσικής κατάστασης.

Αθλητές με πιθανή ή επιβεβαιωμένη μυοκαρδίτιδα απέχουν από κάθε είδους αθλητική δραστηριό- τητα για τουλάχιστον 6 μήνες και έχουν το δικαίωμα επανάκαμψης εφόσον το ΗΚΓ, οι δείκτες φλεγμο- νής και η καρδιακή λειτουργία επανέλθουν στα φυ- σιολογικά επίπεδα, ενώ δεν καταγράφεται αρρυθ- μία κατά την 24ωρη καταγραφή (Holter ρυθμού) και ισχαιμικές αλλοιώσεις στη δοκιμασία κοπώσεως. Πρέπει να προσέχουμε τον οικογενή τύπο μυοκαρδίτιδας που μπορεί να κρύβει μυοκαρδιοπάθεια (δι- ατατική ή ιογενούς αιτιολογίας ALVC).

Οι αθλητές με ισχαιμική καρδιοπάθεια πρέπει να αξιολογούνται με το ΗΚΓ, τον υπέρηχο καρδιάς και τη δοκιμασία κοπώσεως πρωτίστως και όπου χρει- αστεί διενεργείται αξονική τομογραφία καρδιάς ή στεφανιογραφία. Χρειάζεται να γίνεται διαστρωμά- τωση κινδύνου βάσει του κλάσματος εξωθήσεως, της ανοχής στην άσκηση και της παρουσίας ή απου- σίας κοιλιακής ταχυκαρδίας, κατασπάσεων του διαστήματος ST άνω του 1mm σε 2 απαγωγές και σοβαρής στένωσης των στεφανιαίων αρτηριών. Σε χαμηλού κινδύνου αθλητές συνιστάται η συμμετοχή σε χαμηλής στατικής και μέτριας δυναμικής συνιστώσας άσκηση. Οι υψηλού κινδύνου αποκλείονται από κάθε είδους αθλητική δραστηριότητα.

Αθλητές με σύνδρομο Marfan μπορούν να συμ- μετέχουν σε αθλήματα χαμηλής έως μέτριας στα- τικής και χαμηλής δυναμικής συνιστώσας εφόσον η διάμετρος της αορτικής ρίζας είναι κάτω από 40mm, δεν έχουν μέτρια ή σοβαρή ανεπάρκεια μιτροειδούς και έχουν καλή συστολική απόδοση αριστερής κοιλίας. Επιβάλλεται ανά 6-12 μήνες να ελέγχουν το μέγεθος της αορτικής ρίζας (φυσιολο- γικά κάτω από 40mm) απεικονιστικά.

Στην περίπτωση καναλοπαθειών, ο αθλητής θα
πρέπει να εκτιμάται πάντοτε από καρδιολόγο με
εξειδίκευση στις συγκεκριμένες διαταραχές. Σε
ασυμπτωματικούς ασθενείς επιτρέπεται η συμμε-
τοχή σε όλα τα ανταγωνιστικά αθλήματα εφόσον
αποφεύγονται φάρμακα που προκαλούν επιπλέον
επιμήκυνση του QT διαστήματος, ηλεκτρολυτικές
διαταραχές, αφυδάτωση, θερμοπληξία και θερμι-
κή εξάντληση λόγω άσκησης.

Στο χώρο πρέπει να υπάρχουν αυτόματοι εξωτερικοί απινιδωτές και οργανωμένες πρώτες βοήθειες.

Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στους δρομείς μεγάλων αποστάσεων και δη του μαραθω- νίου. Ο κίνδυνος αιφνίδιου θανάτου δεν διαφέρει σε σχέση με αυτούς που συμμετέχουν σε αθλήματα που απαιτούν έντονη σωματική δραστηριότητα. Το μεγαλύτερο ποσοστό έχει παρατηρηθεί σε άνδρες και κυρίως κατά το τελευταίο κομμάτι της διαδρο- μής. Ως πιο συχνό αίτιο αναφέρεται η ΗCM, ενώ σε αθλητές οι οποίοι επιβίωσαν τελικά μετά από καρδιακή ανακοπή κατά τη διάρκεια μαραθωνίου δρό- μου η ισχαιμία του μυοκαρδίου

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος είναι ένα πραγματικό πρόβλημα δημόσιας υγείας και συγχρόνως προ- σωπικό ζήτημα για κάθε αθλητή. Η έγκαιρη ανίχνευ- ση και διαχείριση «ύποπτων» αθλητών μπορεί να τροποποιήσει ευνοϊκά την έκβαση της υποκείμενης νόσου και να μειώσει την πιθανότητα αιφνίδιου καρ- διακού θανάτου. Μεγάλο πρόβλημα στην κλινική πράξη αποτελούν οι υποκλινικές μορφές των καρ- διαγγειακών νοσημάτων που μπορεί να οδηγήσουν σε αιφνίδιο καρδιακό θάνατο. Το ιδανικό θα είναι ο προαγωνιστικός έλεγχος να διεξάγεται από έναν ιατρό εκπαιδευμένο ως προς αυτό (να είναι σε θέση έστω να υποψιαστεί τη νόσο και να παραπέμψει σε ειδικά κέντρα). Στόχος του καρδιολογικού ελέγχου των αθλητών δεν είναι ο αποκλεισμός τους από την άσκηση, αλλά η σωστή συμβουλευτική ως προς το είδος και τους χαρακτήρες της άσκησης ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο ακίνδυνη και ωφέλιμη για τους ίδιους αλλά και για να αποφευχθούν τυχόν επι- πλοκές απότοκοι ακραίων δραστηριοτήτων.

Αθλητές με σύνδρομο Marfan μπορούν να συμ- μετέχουν σε αθλήματα χαμηλής έως μέτριας στα- τικής και χαμηλής δυναμικής συνιστώσας εφόσον η διάμετρος της αορτικής ρίζας είναι κάτω από 40mm, δεν έχουν μέτρια ή σοβαρή ανεπάρκεια μιτροειδούς και έχουν καλή συστολική απόδοση αριστερής κοιλίας. Επιβάλλεται ανά 6-12 μήνες να ελέγχουν το μέγεθος της αορτικής ρίζας (φυσιολο- γικά κάτω από 40mm) απεικονιστικά.

Στην περίπτωση καναλοπαθειών, ο αθλητής θα
πρέπει να εκτιμάται πάντοτε από καρδιολόγο με
εξειδίκευση στις συγκεκριμένες διαταραχές. Σε
ασυμπτωματικούς ασθενείς επιτρέπεται η συμμε-
τοχή σε όλα τα ανταγωνιστικά αθλήματα εφόσον
αποφεύγονται φάρμακα που προκαλούν επιπλέον
επιμήκυνση του QT διαστήματος, ηλεκτρολυτικές
διαταραχές, αφυδάτωση, θερμοπληξία και θερμι-
κή εξάντληση λόγω άσκησης. Στο χώρο πρέπει να υπάρχουν αυτόματοι εξωτερικοί απινιδωτές και οργανωμένες πρώτες βοήθειες.

Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στους

δρομείς μεγάλων αποστάσεων και δη του μαραθωνίου. Ο κίνδυνος αιφνίδιου θανάτου δεν διαφέρει σε σχέση με αυτούς που συμμετέχουν σε αθλήματα που απαιτούν έντονη σωματική δραστηριότητα. Το μεγαλύτερο ποσοστό έχει παρατηρηθεί σε άνδρες και κυρίως κατά το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής. Ως πιο συχνό αίτιο αναφέρεται η ΗCM, ενώ σε αθλητές οι οποίοι επιβίωσαν τελικά μετά από καρδιακή ανακοπή κατά τη διάρκεια μαραθωνίου δρό μου η ισχαιμία του μυοκαρδίου

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Αφήστε μια απάντηση